.
موسیقی تعزیه -1
در گفت‌وگو با لوریس چکناواریان، فردین خلعتبری، محسن شریفیان، علی اصغر دشتی (کارگردان تئاتر) و مجید خسرو آبادی (تعزیه‌خوان)
مدیر تولید: 
تدوین: 
 
plays 16340
موسیقی ما- تعزیه هنری است تام‌ و تمام در عزایِ مهمانِ کربلا. هنری که قرن‌هاست در این آب و خاک ریشه دارد و تلاشِ عزادارانی است برای روایت و بازسازی واقعه‌ی عاشورا.

اما بسیاری بر این اعتقاد هستند که «تعزیه» ناجی موسیقی دستگاهی و ردیف‌های ایرانی بوده است؛ همان‌طور که خود بهره‌ها از آن برده است و کلیت این هنر بر موسیقی ردیفی و دستگاهی ایرانی اتکا داشته است.

«ابوالحسن صبا» نیز در این باره گفته است: «بهترین جوانانی که صدای خوب داشتند از کوچکی نذر می‌کردند که در تعزیه شرکت کنند و در ماه‌های محرم و صفر همگی جمع شده و تحت تعلیم معین البکاء که شخص وارد و عالمی بود تربیت می‌شدند. این بهترین موسیقی‌ای بود که قطعات در آن منطبق با موضوع می‌شد و هر فردی مطالبش را با شعر و آهنگ رسا می‌خواند. ناگفته نماند که تاکنون تعزیه بوده که موسیقی ما را حفظ کرده است.»

در تعزیه کسانی که به اصطلاح «امام‌خوان» هستند؛ آوازهای خود را بیشتر در مایه‌هایی که در شان امامان است، می‌خواندند، مایه‌هایی چون «نوا» و «راست‌پنجگاه». نقش «حرّ» در گوشه «عراق» است و نقش حضرت عباس در «دستگاه چهارگاه» اجرا می‌شود. «شبیه» عبدالله بن حسن نیز در «راک عبدالله» می‌خواند.

برخی گوشه‌ها هستند که برای «مخالف خوان‌ها» یا «اشقیاخوان‌ها» مورد استفاده واقع می‌شوند و شبیه‌خوانان در آن، بخش‌های خود را با حالتی موسوم به «اشتلم» که حالتی زمخت و با صدای بلند و بدون تحریر است، ادا می‌کنند.

بخش‌سازی تعزیه هم بخشی جدایی‌ناپذیر از این آیین است. چرا که اجرای سازها حین نمایش تداعی‌کننده فضای نمایشی دراماتیک صحنه می‌شود و بر شور و حس نمایش می‌افزاید. در قدیم از سازهای «سرنا» «کرنا» «دهل»، «نی» و «سنج» در تعزیه استفاده می‌شد؛ اما در دوران ناصرالدین شاه قاجار و ورود سازهای نظامی غربی به ایران «ترومپت» «ترومبون» «کلارینت» و «سایدرام» جای سازهای قدیمی را گرفتند.

در این میان موسیقی نواحی هم سهم بسزایی در تعزیه دارد و هر منطقه‌ای بنا به آیین و رسومِ خویش این هنر را به اجرا درمی‌آورد.

این روزها تعزیه از اقبالی چون گذشته برخوردار نیست؛ اگرچه همین ماجرا سبب شده است تا این آیین از گزندِ تغییرات در امان بماند و در حالی که موسیقی دستگاهی ایران این روزها کمتر اجرا می‌شود؛ شاید «تعزیه» امروز و دیگر بار از موسیقی ایران نگاهبانی کند.

این هنر را در گفت‌وگو با لوریس چکناواریان، فردین خلعتبری، محسن شریفیان، علی اصغر دشتی (کارگردان تئاتر) و مجید خسرو آبادی (تعزیه‌خوان) بررسی کرده‌ایم.


افزودن یک دیدگاه جدید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.